از تنگه هرمز تا سفره آمریکایی‌ها 

به گزارش صدای بورس، جنگ ایران و اختلال در تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز، به افزایش قیمت انرژی و تشدید فشارهای تورمی بر خانوارهای آمریکایی منجر شده است. بر اساس جدیدترین گزارش شاخص قیمت مصرف‌کننده، تورم سالانه آمریکا در سپتامبر به ۳.۷ درصد رسیده؛ در حالی که این رقم در فوریه و هم‌زمان با آغاز جنگ، ۲.۴ درصد بود. اگرچه افزایش قیمت بنزین ملموس‌ترین پیامد این درگیری برای مصرف‌کنندگان بوده، آثار آن به هزینه حمل‌ونقل، گرمایش منازل و مواد غذایی نیز گسترش یافته است.
یکی از عوامل اصلی این روند، رشد قیمت نفت خام برنت در پی بسته شدن تنگه هرمز بوده است. قیمت هر بشکه نفت برنت در ۲۷ فوریه، پیش از آغاز جنگ، حدود ۷۲.۸۷ دلار بود، اما تا ۲۰ مارس از ۱۱۲ دلار عبور کرد. پس از کاهش موقت قیمت‌ها در ژوئیه، نفت بار دیگر در اوت به محدوده سه‌رقمی بازگشت و در اکتبر نیز بالاتر از ۱۰۹ دلار معامله شد.
طبق آمار انجمن خودروی آمریکا (AAA)، میانگین قیمت هر گالن بنزین از ۲.۹۳ دلار در ۲۳ فوریه به ۴.۲۹ دلار در ۱۹ اکتبر رسید؛ افزایشی بیش از ۴۶ درصد. قیمت گازوئیل نیز در همین دوره ۶۶ درصد رشد کرد. افزایش قیمت گازوئیل تنها به هزینه حمل‌ونقل محدود نمی‌شود. بخش عمده محصولات کشاورزی و کالاهای مصرفی در آمریکا با کامیون‌های دیزلی جابه‌جا می‌شوند؛ بنابراین، گران شدن این سوخت می‌تواند به افزایش هزینه توزیع کالاها و در نهایت رشد قیمت مصرف‌کننده منجر شود.

فشار بر هزینه گرمایش و انرژی خانوارها
با نزدیک شدن به فصل سرما، افزایش هزینه سوخت می‌تواند قبوض گرمایش منازل را نیز تحت تأثیر قرار دهد. بر اساس داده‌های فدرال رزرو، قیمت نفت گرمایشی از ابتدای سال تا سپتامبر ۱۲۸ درصد افزایش یافته است. همچنین قیمت گاز طبیعی مصرفی خانوارها از فوریه تا ژوئیه ۷۷ درصد رشد داشته است. با این حال، برای ارزیابی روند آینده قیمت گاز طبیعی باید نوسانات فصلی آن را نیز در نظر گرفت. مشخص نیست افزایش اخیر تا چه اندازه ناشی از جنگ بوده و آیا در ماه‌های سرد سال، قیمت‌ها مطابق الگوهای معمول گذشته تغییر خواهند کرد یا خیر.

تورم بیشتر در راه است؟
برخلاف سوخت، شاخص قیمت مواد غذایی مصرفی خانوارها از زمان آغاز جنگ تاکنون تنها ۱.۱ درصد افزایش یافته است. با این حال، هزینه مواد غذایی پیش از این نیز روندی صعودی داشته و از سال ۲۰۲۰ تاکنون حدود ۳۲ درصد رشد کرده است.
کارشناسان هشدار می‌دهند که آثار جنگ بر قیمت مواد غذایی ممکن است با تأخیر نمایان شود. تولید کشاورزی به کود، آفت‌کش‌ها، انرژی و حمل‌ونقل وابستگی زیادی دارد و اختلال در زنجیره تأمین مواد اولیه یا افزایش قیمت فرآورده‌های پتروشیمی می‌تواند هزینه تولید را بالا ببرد. کود به‌تنهایی حدود ۳۰ درصد از هزینه تولید محصولات اساسی مانند ذرت و گندم را تشکیل می‌دهد. همچنین خوراک دام، که عمدتاً از ذرت و سویا تأمین می‌شود، دست‌کم ۶۰ درصد هزینه تولید دام را به خود اختصاص می‌دهد. بر همین اساس، مؤسسه اس‌اندپی گلوبال پیش‌بینی کرده است که بسیاری از محصولات غذایی اصلی در سال آینده نیز با افزایش قیمت روبه‌رو شوند؛ زیرا محصولات تولیدشده با نهاده‌های گران‌تر به‌تدریج وارد بازار خواهند شد.

پایداری آثار تورمی حتی پس از پایان جنگ
بازگشت قیمت نفت به سطوح پایین‌تر لزوماً به معنای کاهش فوری همه هزینه‌های خانوار نیست. قیمت بنزین ممکن است با کاهش قیمت نفت سریع‌تر تعدیل شود، اما انتقال افزایش هزینه انرژی به مواد غذایی و سایر کالاها زمان بیشتری می‌برد. بر اساس برآورد فدرال رزرو، هر افزایش پایدار ۱۰ درصدی قیمت نفت خام برنت می‌تواند در نهایت شاخص قیمت مصرف‌کننده را حدود ۰.۴ درصد بالا ببرد. این اثر ممکن است به‌تدریج ظاهر شود و برای مدتی طولانی باقی بماند.
در مجموع، جنگ ایران از مسیر افزایش قیمت نفت، اختلال در زنجیره‌های تأمین و گران شدن حمل‌ونقل، فشار تازه‌ای بر هزینه زندگی آمریکایی‌ها وارد کرده است. حتی در صورت پایان درگیری، بخشی از این فشارها ممکن است برای یک تا دو سال دیگر ادامه یابد؛ به‌ویژه در بخش‌هایی مانند مواد غذایی که تعدیل قیمت‌ها در آنها معمولاً با تأخیر انجام می‌شود.

• حمزه بهادیوند چگینی - روزنامه‌نگـار